सत्वं रजस्तम इति त्रिवृदेकमादौ, सूत्रं महानहमिति प्रवदन्ति जीवम् ।

ज्ञानक्रियार्थफलरूपतयोरुशक्ति, ब्रह्मैव भाति सदसच्च तयोः परं यत् ॥३७॥

ब्रह्मनिज‍ऐक्यपरिपाटी । प्रपंचु ब्रह्मत्वेंचि उठी ।

संतासंत सकळ सृष्टी । देखती दृष्टीं ब्रह्मरूप ॥६९१॥

जेवीं नभीं नीळिमेचें भान । तेवीं ब्रह्मीं माया नांदे संपूर्ण ।

नवल तियेचें विंदान । नपुंसका जाण पुरुषत्व केलें ॥६९२॥

अगाध तिचा पतिव्रताधर्म । नपुंसकीं उपजवी काम ।

अनाम्या ठेवी नाम । कीं निष्कर्मा कर्म तिचेनी ॥६९३॥

ते निःसंगसंगा रातली । स्पर्शेंवीण गुर्विणी झाली ।

प्रधान-महत्तत्त्वें गर्भा आली । तेथ त्रिगुणातें व्याली विकारयुक्त ॥६९४॥

विद्या‍अविद्या निजस्वभावीं । जीवशिवांची भेदपदवी ।

प्रिया पुरुषातें भोगवी । ज्ञाना-ज्ञानगांवीं वसोनियां ॥६९५॥

जेवीं सुवर्णीं अलंकार । तंतूमाजीं पटाकार ।

भिंतीवरी भासे चित्र । तेवीं माया साकार ब्रह्मीं भासे ॥६९६॥

मृत्तिकेचीं गोकुळें केलीं । नाना नामाकारीं जरी पूजिलीं ।

तरी मृत्तिकाचि संचली । तेवीं ब्रह्मीं भासली जगद्रूपें माया ॥६९७॥

जैशा घृताच्या कणिका । घृतेंसीं नव्हतीं आणिका ।

तेवी ब्रह्मीं मायाशक्ति देखा । दावी अनेका अर्थांतें ॥६९८॥

ब्रह्म पूर्वीं एकाकी एक । तेंचि केवीं झालें अनेक ।

तो मायायोगपरिपाक । विशद अर्थ देख पिप्पलायनु सांगे ॥६९९॥

मुळीं मुख्य ब्रह्म ’ओंकार । तें एकचि झालें त्रिप्रकार ।

आकार-उकार-मकार । सत्त्वादि विकार गुणत्रयात्मक ॥७००॥

गुणत्रय समसमान । त्या नांव बोलिजे ’प्रधान’ ।

तेंचि क्रियाशक्तिसूत्र जाण । तेथें प्रगटल्या ज्ञान ’महत्तत्त्व ’ म्हणती ॥७०१॥

’अहंब्रह्म’ हे पूर्णस्फूर्ति । तें ’अहं’ आलें देहाकृती ।

देहाभिमानें निश्चितीं । ’जीव’ म्हणती वस्तूतें ॥७०२॥

’क्रिय’ म्हणिजे दशधा करणें । ’ज्ञान’ शब्दें देवताधिष्ठानें ।

’अर्थ’ ऐसें विषयांसी म्हणणें । तेथ ’फळ’ जाणणें सुखदुःख ॥७०३॥

गुण-भूतें-विषय-करणें । जीव भोक्ता सुखदुःखपणें ।

ज्ञान क्रिया कर्माचरणें । हें सर्वही जाणणें पूर्ण ब्रह्म ॥७०४॥

साखरेचा फणस प्रबळ । तेथें कांटे त्वचा बीजगोळ ।

अवघी साखरचि केवळ । तेवीं ब्रह्मचि सकळ जगदाकारें ॥७०५॥

जेवीं पाटा‍ऊ पुतळीकृत । तेथ विषमावयवीं समान सूत ।

तेवीं जगदाकारें आकारवंत । दिसे अविकृत परब्रह्म ॥७०६॥

’जग-विश्व-प्रपंच’ नाम । परी ते निखळ परब्रह्म ।

हा उपनिषदार्थ उत्तम । वेदांतीं परम परमार्थु तो हा ॥७०७॥

जगदाकारें ब्रह्म निश्चित । जग अवघें विकारवंत ।

तैं ब्रह्मासही विकार प्राप्त । म्हणती तो अर्थ न घडे राया ॥७०८॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


चिमणरावांचे चर्हाट
नलदमयंती
सुधा मुर्ती यांची पुस्तके
श्यामची आई
झोंबडी पूल
सापळा
गांवाकडच्या गोष्टी
 भवानी तलवारीचे रहस्य
खुनाची वेळ
अश्वमेध- एक काल्पनिक रम्यकथा
लोकभ्रमाच्या दंतकथा
संभाजी महाराज - चरित्र (Chava)
शिवाजी सावंत
कथा: निर्णय
पैलतीराच्या गोष्टी