शोकमोहौ सुखं दुःखं देहापत्तिश्च मायया ।

स्वप्ने यथाऽऽत्मनः ख्यातिः संसृतिर्न तु वास्तवी ॥२॥

दोन मुहूर्त स्वप्नवृत्ती । त्यामाजीं देखे जन्मपंक्ती ।

तेथें पावला नाना याती । तेवीं मिथ्या प्रतीती भवभावा ॥७३॥

नसता आभासु मावळे ठायीं । त्यालागीं हाहाकारु उठे देहीं ।

गेले मेले नाहीं नाहीं । शोक पाहीं त्या नांव ॥७४॥

भग्नपात्रीं भरिलें जळ । तेथें बिंबलें चंद्रमंडळ ।

तें पात्र पोटेंशीं धरी बाळ । रत्‍न प्रबळ हें माझें ॥७५॥

जळ गळोनि जाय सकळ । चंद्रमा हरपे तत्काळ ।

त्यालागी तळमळी तें बाळ । शोकु केवळ या नांव ॥७६॥

अथवा घटचंद्र धरूं जातां । तो न ये बालकाचे हाता ।

यालागीं करी जे जे व्यथा । शोक सर्वथा या नांव ॥७७॥

काढावया आरशांतील धन । करी दर्पणामाजीं खनन ।

फुटल्या नागवलों म्हणे जाण । शोक दारुण या नांव ॥७८॥

नसते वस्तूच्या ठायीं जाण । मी माझें हा अभिमान ।

तेंचि मोहाचें लक्षण । ममता दारुण ते संधी ॥७९॥

देखोनि मृगजळाचें तळें । येणें पिकती रायकेळें ।

यालागीं मृगतृष्णेचीं जळें । औट काळें राखतू ॥८०॥

मृगजळाकडे कोणी भंवे । त्यासी सक्रोधें भांडू धांवे ।

अतिमोहित मोहस्वभावें । विवेकू न करवे सत्याचा ॥८१॥

तेवीं पुत्रापासोन सुखप्राप्ती । माता पिता होईल म्हणती ।

शेखीं पुत्र अंगोठा दाविती । केवळ भ्रांतिमोहो ॥८२॥

गंधर्वनगरींची रचना । देखोनि अभिलाष होय मना ।

ते घ्यावया मेळवी सेना । नानासूचनाउपायें ॥८३॥

तैसा मिथ्या देहीं अभिमान । देहसंबंधाची ममता गहन ।

हेंचि मोहाचें मूळ लक्षण । मताभिमान प्राणियां ॥८४॥

एवं अहं आणि ममता । हेचि मोहाची मातापिता ।

त्याचेनि उत्तरोत्तर वाढतां । जनमोहिता व्यामोहो ॥८५॥

प्रियाविषयीं आसक्ति देख । त्याची नित्यप्राप्ती अनेक ।

त्याचि नांव म्हणती सुख । जेवीं चाखितां विख अति मधुर ॥८६॥

विषयप्राप्तीं जो हरिख । तया नांव म्हणती सुख ।

विषयविनाश तेंचि दुःख । परम असुख त्या नांव ॥८७॥

शोक मोह सुख दुःख । येणेंचि देहाची प्राप्ती देख ।

देहाभिमानें देह अनेक । दुःखदायक भोगवी ॥८८॥

जो जाणें तीव्रध्यानें मरे । तो तेंचि होऊनि अवतरे ।

कां जो निमे अतिद्वेषकारें । तो द्वेषानुसारें जन्मतू ॥८९॥

सर्प मुंगुस पूर्ववृत्ती । वैराकारें जन्म पावती ।

जे जे वासना उरे अंतीं । ते ते गती प्राण्यासी ॥९०॥

यालागीं हृदयामाजीं निश्चितीं । जे सबळ वासना उठे अंतीं ।

तो तो प्राणी पावे तिये गती । श्रुति बोलतीं पुराणें ॥९१॥

पुरुषासवें वृथा छाया । तैशी ब्रह्मीं मिथ्या माया ।

ते उपजवी गुणकार्या । देह भासावया मूळ ते ॥९२॥

जेवीं का स्वप्नीं एकलें मन । नानाकार होय आपण ।

तेवीं चैतन्याचें अन्यथा भान । तें हें जाण चराचर ॥९३॥

एवं वस्तुतां संसार नाहीं । तेथें सुखदुःख कैंचें कायी ।

देहेंवीण छाया पाहीं । कोणें ठायीं उपजेल ॥९४॥

जें उपजलेंच नाहीं । तें काळें गोरें सांगों कायी ।

अवघें स्वप्नप्राय पाहीं । वस्तुतां नाहीं संसारु ॥९५॥

इहीं दोहीं श्लोकीं अगाधू । परिहरिला वस्तुविरोधु ।

आतां प्रतीतीनें जो अनुरोधू । तो सत्या बाधू करूं न शके ॥९६॥

डोळां अंगुळी लाविती । तेणें दोन चंद्र आभासती ।

गगनीं दों चंद्रा नाहीं वस्ती । मिथ्या प्रतीती निराकारीं ॥९७॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


चिमणरावांचे चर्हाट
नलदमयंती
सुधा मुर्ती यांची पुस्तके
श्यामची आई
झोंबडी पूल
सापळा
गांवाकडच्या गोष्टी
 भवानी तलवारीचे रहस्य
खुनाची वेळ
अश्वमेध- एक काल्पनिक रम्यकथा
लोकभ्रमाच्या दंतकथा
संभाजी महाराज - चरित्र (Chava)
शिवाजी सावंत
कथा: निर्णय
पैलतीराच्या गोष्टी