यो जागरे बहिरनुक्षणधर्मिणोऽर्थान् । भुङ्क्ते समस्तकरणैहृदि तत्सदृक्षान् ।

स्वप्ने सुषुप्त उपसंहरते स एकः । स्मृत्यन्वयात्त्रिगुणवृत्तिदृगिन्द्रियेशः ॥३२॥

तिहीं अवस्थांच्या ठायीं । आत्मा एकचि असे देहीं ।

तोचि देहाच्या ठायीं विदेही । साक्षी पाहीं सर्वांचा ॥८१॥

मी बाळ तोचि झालों तरणा । आतां आलों म्हातारपणा ।

ऐशा वयसांचे साक्षीपणा । आपण आपणा देखतू ॥८२॥

जागृतीसी नाना भोग । सविस्तर भोगी अनेक ।

तेचि स्वप्नामाजीं साङ्ग । निजहृदयीं चांग विस्तारी ॥८३॥

जागृतिभोगाचा संस्कारू । तोचि स्वप्नामाजीं विस्तारू ।

मनोमय विश्वाकारू । निजहृदयीं वेव्हारू वाढवी ॥८४॥

गज तुरंग खर नर । गिरी दुर्ग पुर नगर ।

विशाळ सरिता समुद्र । वासनेचें वैचित्र्य स्वप्नीं देखे ॥८५॥

नाहीं जागृती नाहीं स्वप्न । अंतःकरणही करोनि लीन ।

सुषुप्तिकाळीं तोचि जाण । अहंकारेंवीण उरलासे ॥८६॥

विश्वाभिमानी इंद्रियवृत्ती । तेणें तो देखतसे जागृतीं ।

तैजस अभिमानी अविद्यावृत्ती । स्वप्नस्थिती तो देखे ॥८७॥

प्राज्ञ अभिमानी मूढवृत्ती । तो देखतसे सुषुप्ती ।

एक आत्मा तिहींप्रती । न घडे निश्चितीं म्हणाल ॥८८॥

तिहीं अवस्थांचे अभिमानी । म्हणाल देखणे भिन्न तिनी ।

तरी एक आत्मा द्रष्टेपणीं । उरला निदानीं तें ऐका ॥८९॥

पहिला जो कां मी जागता । तेणें म्यां देखिली स्वप्नावस्था ।

तोचि मी सुखें निजेला होता । या तिनी अवस्था स्वयें मी जाणें ॥४९०॥

जेणें जे देखिली नाहीं । तो ते अवस्था सांगेल कायी ।

यालागीं तिहीं अवस्थांचे ठायीं । आत्मा पाहीं अनुस्यूत ॥९१॥

जागृतीं इंद्रियां देखणेपण । स्वप्नीं देखणें तें तंव मन ।

सुषुप्ति गाढ मूढ अज्ञान । कैंचें देखणेपण आत्म्यासी ॥९२॥

येही आशंकेचें वचन । ऐका द्विज हो सावधान ।

मन इंद्रियें जडें जाण । देखणेपण त्यां कैंचें ॥९३॥

जो मनाचा चाळकू । जो इंद्रियांचा प्रकाशकू ।

जो सुषुप्तीचा द्योतकू । साक्षित्वें एकू तो आत्मा ॥९४॥

म्हणाल सुषुप्ती आत्मा नाहीं । बोलणें न घडे कांहीं ।

मी सुखें निजेलों होतों पाहीं । हें कोणाचे ठायीं जाणवे ॥९५॥

प्रकृतिकार्याहूनि परता । देहादि अवस्थांतें प्रकाशिता ।

गुण‍इंद्रियांचा नियंता । जाण तत्त्वतां तो आत्मा ॥९६॥

इंद्रियें आत्मा नव्हती हा नेम । त्यांचें सदा एकदेशी कर्म ।

आत्मा सर्वकर्ता सर्वोत्तम । करोनि निष्कर्म सर्वदा ॥९७॥

मन आत्मा नव्हे तें ऐक वर्म । संकल्पविकल्प त्याचें कर्म ।

आत्मा निर्विकल्प निरुपम । विश्रामधाम जगाचें ॥९८॥

जो सुषुप्तिसुखभोगसाक्षी । जो देखणेपणें तिहीं लोकीं ।

तो मी आत्मा गा एकाकी । जाण निष्टंकीं निश्चित ॥९९॥

एवं युक्तीचिया विभागलीला । परमात्मा जो एकू साधिला ।

तो साधकांसी उपयोगा आला । योग सिद्धी नेला तेणें बळें ॥५००॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


चिमणरावांचे चर्हाट
नलदमयंती
सुधा मुर्ती यांची पुस्तके
श्यामची आई
झोंबडी पूल
सापळा
गांवाकडच्या गोष्टी
 भवानी तलवारीचे रहस्य
खुनाची वेळ
अश्वमेध- एक काल्पनिक रम्यकथा
लोकभ्रमाच्या दंतकथा
संभाजी महाराज - चरित्र (Chava)
शिवाजी सावंत
कथा: निर्णय
पैलतीराच्या गोष्टी