नवैकादश पञ्च त्रीन् भावान् भूतेषु येन वै ।

ईक्षेताथैकमप्येषु तञ्ज्ञानं मम निश्चितम् ॥१४॥

प्रकृति पुरुष महत्तत्त्व । पंचतन्मात्रा सूक्षस्वभाव ।

अहंकारासकट `नव' । तत्त्ववैभव हे संख्या ॥६८॥

`एकादश' बोलिजेतें । तें अकराही इंद्रियें येथें ।

`पंच' ते पंचमहाभूतें । `तिनी' ते निश्चित तीन गुण ॥६९॥

हे तत्त्वसंख्या उणखूण । गणितां अठ्ठावीस जाण ।

इयें सर्व भूतीं समसमान । तत्त्वें जाण वर्तती ॥१७०॥

हिरण्यगर्भादि स्थावरान्त । तत्त्वें समान गा समस्त ।

अधिक उणें नाहीं येथ । जाण निश्चित उद्धवा ॥७१॥

तैसेंचि गा जीवचैतन्य । प्रतिबिंबलेंसे समसमान ।

जें नाम रूप अभिमान । सर्वांसी जाण प्रकाशक ॥७२॥

थिल्लरीं विहिरीं सागरीं । चंद्रमा प्रतिबिंब समचि धरी ।

तेवीं ब्रह्मादि मशकवरी । जीवत्व शरीरीं समसाम्यें ॥७३॥

भूतें समसमान चैतन्य । एकात्मता देखणें जाण ।

या नांव गा `शुद्धज्ञान' । माझाही जाण हा निश्चय ॥७४॥

आतां विज्ञानाचें लक्षण । तुज मी सांगेन संपूर्ण ।

ते श्लोकार्धें निरूपण । स्वयें नारायण सांगत ॥७५॥

एतदेव हि विज्ञानं न नथैकेन येन यत् ॥

पूर्वीं देखतेनी स्वभावें । व्यापक वस्तूनियें सर्वें ।

व्यापिलीं असती देहादि तत्त्वें । हें मानी जीवेंभावें निश्चित ॥७६॥

जेवीं कां घटमात्रास । सबाह्य व्यापक आकाश ।

तेवीं सकळ प्रपंचास । चिदाभास व्यापक ॥७७॥

ऐसें जें कां शुद्ध ज्ञान । तें ज्ञेयप्राप्तीचें कारण ।

ज्ञेय पावलिया ज्ञान । हारपे जाण वृत्तींसीं ॥१८॥

ज्ञानैकगम्य वस्तु जे । यालागीं त्या `ज्ञेय' म्हणिजे ।

ज्ञेय पावलिया ज्ञान लाजे । जेवीं कां सूर्यतेजें खद्योत ॥७९॥

जळीं रिघल्या लवण । लवणपणा मुके जाण ।

तेवीं ज्ञेय पावलिया ज्ञान । ज्ञातेपण हारवी ॥१८०॥

ज्ञेय पावलिया सम्यक । स्वरूपीं चिन्मात्रैक एक ।

तेथ मिथ्या व्याप्यव्यापक । साधक बाधक असेना ॥८१॥

जेवीं उदेलिया गभस्ती । सतारा लोपे रोहिणीपती ।

तेवीं जगेंसीं ज्ञानसंपत्ती । ज्ञेयाचे प्राप्तीपुढें लोपे ॥८२॥

ऐसें अपरोक्ष नव्हतां साङ्ग् । देहादि प्रपंचाचें लिंग ।

आत्म्यवेगळें देखे जग । शब्दें लगबग ब्रह्मज्ञाना ॥८३॥

शुद्ध शब्दिक जें ब्रह्मज्ञान । तेहीं गुणात्मक जाण ।

वस्तु निराकार निर्गुण । जन्ममरण तिशी नाहीं ॥८४॥

त्रिगुण तितुकें नाशवंत । येचि विखीं प्रस्तुत ।

सांगाताहे श्रीकृष्णनाथ । अंतवंत साकार ॥८५॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


चिमणरावांचे चर्हाट
नलदमयंती
सुधा मुर्ती यांची पुस्तके
श्यामची आई
झोंबडी पूल
सापळा
गांवाकडच्या गोष्टी
 भवानी तलवारीचे रहस्य
खुनाची वेळ
अश्वमेध- एक काल्पनिक रम्यकथा
लोकभ्रमाच्या दंतकथा
संभाजी महाराज - चरित्र (Chava)
शिवाजी सावंत
कथा: निर्णय
पैलतीराच्या गोष्टी