यमादिभिर्योगपथैरान्वीक्षिक्या च विद्यया ।

ममार्चोपासनाभिर्वा, नान्यैर्योग्यं स्मरेन्मनः ॥२४॥

त्यजोनियां सकळ भोग । यमनियमेंसीं योगमार्ग ।

आसनस्थ होऊनि चांग । दे मुद्रा साङग ’आधारीं’ ॥२५०॥

तेव्हां अपान ऊर्ध्वमुखें वाढे । जों वरता ’स्वाधिष्ठाना’ चढे ।

प्राण प्राणायामें अडे । तो मागुता मुरडे नाभिस्थाना ॥५१॥

सम होतां प्राणापान । पिंडब्रह्मांडाचें शोधन ।

स्वयें वायु करी गा आपण । मलक्षालन शरीरीं ॥५२॥

कफ पित्त दोन्ही खाये । नाडींतें शोधीत जाये ।

जुने संचित मल पाहें । तेही लवलाहें निर्दळी ॥५३॥

नवल वायूचें प्रबळ बळ । पिंडब्रह्मांडींचे सकळ मळ ।

धोऊनि करी गा निर्मळ । पवित्रता केवळ महायोगें ॥५४॥

तेथें प्रगटे रोगाची परवडी । महाविघ्नांची पडे उडी ।

धांवती विकल्पाच्या कोडी । सिद्धींची रोकडी नागवण पावे ॥५५॥

इतुकीं अंगीं आदळतां जाण । साधक न सांडी जैं आंगवण ।

तैं सम होती प्राणापान । सत्य जाण उद्धवा ॥५६॥

प्राणापानांच्या मिळणीं । शक्ति चेतवे कुंडलिनी ।

ते प्राणापानांतें घेउनि । सुषुम्नास्थानीं प्रवेशे ॥५७॥

ते आद्यशक्ति अचाट । चढे पश्चिमेचा महाघाट ।

तेथें षड्‌चक्रांचा कडकडाट । पूर्वीच सपाट पवनें केला ॥५८॥

कुंडलिनी चालतां वाटा । चुकल्या आधिव्याधींच्या लाटा ।

बुजाल्या विकल्पांच्या वाटा । महाविघ्नांच्या झटा बाधूं न शकती ॥५९॥

साधितां उल्हाटशक्तीचे उलट । उघडे ब्रह्मरंघ्रींचें कपाट ।

तंव लोटले सहस्त्रदळाचे पाट । अतिचोखट चंद्रामृत ॥२६०॥

तें प्राशूनि कुंडलिनी बाळा । संतोषें सांडी गरळा ।

ते शरीरीं वोतली कळा । तेणें पालटला देहभाव ॥६१॥

शरीराकारें वोतिली कळा । तेणें देहो दिसे अतिसोज्जवळा ।

ना तो ब्रह्मरसाचा पुतळा । कीं उमलला कळा शांतिसुखाचा ॥६२॥

जीवाचें जीवन मुसावलें । कीं ब्रह्मविद्येसी फळ आलें ।

ना ते चैतन्या कोंब निघाले । तैसे शोभले अवयव ॥६३॥

त्या देहाचेनि लाघवें । जगाच्या डोळां सामावे ।

जीवामाजीं वावरों पावे । निजस्वभावें सबाह्य ॥६४॥

तो पवनाची करोनि पायरी । सुखें चाले गगनावरी ।

या नांव परम ’खेचरी’ । सिद्धेश्वरीं बोलिजे ॥६५॥

त्याचिया अंगींचिया दीप्ती । खद्योतप्राय गभस्ती ।

त्याचें चरणामृत वांछिती । अमरपति इंद्रचंद्र ॥६६॥

क्रमूनि औटपीठ गोल्हाट । भ्रमरगुंफादि शेवट ।

भेदूनि सोहंहंसाचें पीठ । परमात्मा प्रकट होऊनि ठाके ॥६७॥

हा योगाभ्यासें योग गहन । अवचटें कोणा साधे जाण ।

हा मार्ग गा अतिकठिण । स्वयें श्रीकृष्ण बोलिला ॥६८॥

हेंचि मानतें श्रीकृष्णनाथा । तरी आन साधन न सांगता ।

हा मूळश्लोकार्थ पाहातां । कळेल तत्त्वतां साधूंसी ॥६९॥

हा ऐकतां अतिगोड वाटे । परी करितां काळीज फाटे ।

तरी न साधेचि महाहटें । येथ ठकले लाठे सुरनर ॥२७०॥;

असो हें अत्यंत कठिण । तुज मी सांगेन गा आन ।

’आन्वीक्षिकी’ विद्या जाण । त्वंपदशोधनविवेकु ॥७१॥

तत्पदाहूनि वेगळा । पांचभौतिक तत्त्वांचा गोळा ।

चुकोनि व्यापका सकळा । कोठें निपजला एकदेशी ॥७२॥

अनादि मायाप्रवाहयोगें । तन्मात्राविषयसंगें ।

मनाचेनि संकल्पपांगें । वेगळें सवेगें मानलें ॥७३॥

मनें मानिला जो भेदु । त्यासी करावा अभेदबोधु ।

येचि अर्थीं स्वयें गोविंदु । विवेक विशदु दाखवी ॥७४॥

पांचभौतिक शरीर खरें । तेथ पृथ्वी प्रत्यक्ष जळीं विरे ।

पृथ्वीचा गंध जळीं भरे । तैं पृथ्वी सरे निःशेष ॥७५॥

त्या जळाचा जळरसु । शोधुनि जैं घे हुताशु ।

तैं जळाचा होय र्‍हासु । विरे निजनिःशेषु तेजतत्त्वीं ॥७६॥

त्या तेजाचें कारणरुप । गिळी वायूचा पूर्ण प्रताप ।

तेव्हां तेजाचें मावळे स्वरुप । वायूची झडप लागतां ॥७७॥

त्या वायूचा स्पर्शगुण । नेतां गगनें हिरुन ।

तेव्हां वायूचें नुरे भान । राहे मुसावोन गगनचि ॥७८॥

केवळ गगना नुरे उरी । तें गुणकार्येंसीं रिघे अहंकारीं ।

अहंकारु रिघे मायेमाझारीं । माया परमेश्वरीं मिथ्या होय ॥७९॥

रात्रि आपुलिया प्रौढीं । आंधारातें वाढवी वाढी ।

तेथ नक्षत्रें खद्योत कोडी । मिरविती गाढीं निजतेजें ॥२८०॥

ते रात्रि येतां सूर्यापुढें । स्वकार्येंसीं सगळी उडे ।

पाहों जातां मागेंपुढें । कोणीकडे असेना ॥८१॥

तेवीं परमेश्वरीं माया । कार्यकारणेंसीं गेली वायां ।

मिथ्यात्वेंचि न ये आया । नुरेचि दिसावया मागमोसु ॥८२॥

मायाप्रतिबिंबित चैतन्या । आणी ’जीव’ या अभिधाना ।

ते माया गेलिया जाणा । होय जीवपणा र्‍हासु ॥८३॥

बुडालें जीवशिवांचें भान । उडालें मनाचें मनपण ।

कोंदलें चैतन्यघन । परम समाधान साधकां ॥८४॥

करिताम त्वंपदाचें शोधन । होय तत्पदीं समाधान ।

हे ’आन्वीक्षिकी विद्या’ जाण । विवेकसंपन्न पावती ॥८५॥;

न करितां योगसाधन । न लगे त्वंपदाचें शोधन ।

याहोनि सुलभ साधन । तुज मी आन सांगेन ॥८६॥

जेथ कष्ट करितां तरी थोडे । परी योगाचे सकळ फळ जोडे ।

त्वंपदशोधन त्यापुढें । होय बापुडें लाजोनि ॥८७॥

ते माझी गा निजभक्ति । माझ्या रामकृष्णादि ज्या मूर्ती ।

पूजितां त्या अतिप्रीतीं । मी श्रीपती संतोषें ॥८८॥

तेथें माझें श्रवण माझें कीर्तन । माझें नाम माझें स्मरण ।

माझें ध्यान माझें भजन । माझें चिंतन सर्वदा ॥८९॥

हृदयीं माझें सदा ध्यान । मुखीं माझें नाम माझें स्तवन ।

श्रवणीं माझी कथा माझें कीर्तन । करीं माझें पूजन सर्वदा ॥२९०॥

चरणीं प्रदक्षिणा यात्रागमन । अष्टांगीं सर्वदा माझें नमन ।

ऐसें अनन्य माझें भजन । विनटलेंपण मद्भक्तीं ॥९१॥

ऐसे विनटले जे माझे भजनीं । त्यांसी मी विकलों चक्रपाणी ।

त्यांवेगळें पढियंतें कोणी । आन त्रिभुवनीं मज नाहीं ॥९२॥

यापरी करितां माझें भजन । न लगे योगादिकांचें स्मरण ।

मी भक्तिवेगळा श्रीकृष्ण । नातुडें जाण उद्धवा ॥९३॥;

अवचटें दैवगतीं येथ । योगियासी जैं घडे दुरित ।

तैं त्यासी न लगे कर्मप्रायश्चित्त । तेंचि सांगत श्रीकृष्ण ॥९४॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


चिमणरावांचे चर्हाट
नलदमयंती
सुधा मुर्ती यांची पुस्तके
श्यामची आई
झोंबडी पूल
सापळा
गांवाकडच्या गोष्टी
 भवानी तलवारीचे रहस्य
खुनाची वेळ
अश्वमेध- एक काल्पनिक रम्यकथा
लोकभ्रमाच्या दंतकथा
संभाजी महाराज - चरित्र (Chava)
शिवाजी सावंत
कथा: निर्णय
पैलतीराच्या गोष्टी