दैवाधीने शरीरेऽस्मिन् गुणभाव्येन कर्मणा ।

वर्तमानोऽबुधस्तत्र कर्तास्मीति निबध्यते ॥१०॥

अदृष्टाअधीन जें शरीर । तेथ आलियाहि हरिहर ।

अन्यथा न करवे अणुमात्र । हें वेद शास्त्रसंमत ॥३८॥

देहीं ज्या गुणाचें प्राधान्य । तैसेंचि कर्म निपजे जाण ।

इंद्रियें गुणाधीन । तदनुसारें जाण वर्ततीं ॥३९॥

एवं दैवगुणें देहवर्तन । तेथ मी कर्ता म्हणवी आपण ।

तेंचि त्यासी दृढ बंधन । आपण्या आपण घातक ॥२४०॥

नळीमाजिल्या चण्यांच्या आशां । वानरें मुठीं धरणें तोचि फांसा ।

तेवीं देहींच्या विषयविलासा । अभिमानें तैसा गुंतला ॥४१॥

जी देहातीत वस्तुतां । जो गुणकर्माचा अकर्ता ।

तो म्हणे मी देह मी कर्मकर्ता । अहंममता भूलला ॥४२॥

जो न करितांचि चोरी । मी चोर म्हणे राजद्वारीं ।

तो मारिजे लहानथोरीं । तैसी परी जडजीवां ॥४३॥

प्रकृतीचें कर्म आपुले माथां । घेऊनि नाचे अहंममता ।

तेणें अभिमानें दृढ बद्धता । आकल्पांता अनिवार ॥४४॥

तळीं मांडूनि काजळा । वरी ठेविला स्फटिकु सोज्ज्वळा ।

श्वेतता लोपूनि दिसे काळा । तेवीं आंधळा जीवू झाला ॥४५॥

कां आंधळें मातलें हातिरूं । नेणे निजपतन निर्धारु ।

तैसा जीव लागे कर्म करूं । पतनविचारू तो न देख ॥४६॥

मी देह मी कर्म कर्ता । मी ज्ञाता मी विषयभोक्ता ।

ऐसी जे कां देहात्मता । दृढबद्धता तिये नांव ॥४७॥

एवं बद्धमुक्तवर्तन । विशद केलें निरूपण ।

आतां केवळ मुक्ताचें लक्षण । आवडीं श्रीकृष्ण सांगतु ॥४८॥

ज्ञानिया तो तंव आत्मा माझा । हे अतिप्रीती गरुडध्वजा ।

हें गुह्य सांगितलें कपिध्वजा । रणसमाजा रणरंगीं ॥४९॥

तेंचि आतां उद्धवाप्रती । अत्यादरें सांगे श्रीपती ।

ज्ञानियांची मुक्तस्थिती । यथानिगुतीं निजगुह्य ॥२५०॥

ज्ञानलक्षणें सांगतां । धणी नपुरे श्रीकृष्णनाथा ।

निरूपणमिसें ज्ञानकथा । मागुतमागुतां सांगतु ॥५१॥

यालागीं ज्ञानभक्तांची गोडी । श्रीकृष्णाचि जाणे फुडी ।

कृष्णभजनाची आवडी । भक्त ते गोडी जाणती ॥५२॥

आधींच तंव हे मुक्तांची कथा । वरी श्रीकृष्णासारिखा वक्ता ।

उद्धवाचें भाग्य वर्णितां । न वर्णवे सर्वथा शेषादिकां ॥५३॥

उद्धव अर्जुनासमान । त्याहूनि हा दिसे गहन ।

ते परस्परें नरनारायण । गुह्य ज्ञान बोलिले ॥५४॥

तेचि उलथूनि ज्ञानकथा । उद्धवासी होय सांगता ।

उद्धवा ऐसें भाग्य तत्त्वतां । न दिसे सर्वथा आनासी ॥५५॥

जाणें सांडूनि निजधामा । मागें ठेऊनि आपुल्या कामा ।

उद्धव आवडला पुरुषोत्तमा । त्याचिया प्रेमा विगुंतला ॥५६॥

यालागीं उद्धवाचें शुद्ध पुण्य । जगीं उद्धवुचि धन्य धन्य ।

जयालागीं स्वयें नारायण । स्वानंदघन वोळला ॥५७॥

जो नातुडे योगयागसंकटीं । तो उद्धवाच्या बोलासाठीं ।

जेवीं व्याली धेनु वत्सा चाटी । तेवीं गुह्य गोठी सांगतु ॥५८॥

जो निजकुळासी काळु । तो उद्धवासी अतिस्नेहाळु ।

बापु भक्तकाजकृपाळू । ज्ञानकल्लोळू तुष्टला ॥५९॥

यालागीं उद्धवाचें नांव घेतां । श्रीकृष्ण निवारी भवव्यथा ।

ऐसी भक्तप्रीती भगवंता । भक्तातें स्मरतां हरि तारी ॥२६०॥

मुक्ताचीं लक्षणें निर्धारितां । लाभे आपुली निजमुक्तता ।

एकाजनार्दनु विनवी संतां । मुक्तकथा हरि बोले ॥६१॥

कृष्णु उद्धवासी म्हणे मी तुज । सांगेन आपुलें निजगुज ।

मुक्तलक्षणाचें भोज । नवल चोज परियेसीं ॥६२॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


चिमणरावांचे चर्हाट
नलदमयंती
सुधा मुर्ती यांची पुस्तके
श्यामची आई
झोंबडी पूल
सापळा
गांवाकडच्या गोष्टी
 भवानी तलवारीचे रहस्य
खुनाची वेळ
अश्वमेध- एक काल्पनिक रम्यकथा
लोकभ्रमाच्या दंतकथा
संभाजी महाराज - चरित्र (Chava)
शिवाजी सावंत
कथा: निर्णय
पैलतीराच्या गोष्टी