शमो मन्निष्ठता बुद्धेर्दम इन्द्रियसंयमः ।

तितिक्षा दुःखसंमर्षो जिह्वोपस्थजयो धृतिः ॥३६॥

बुद्धि जे कां विवेकवंती । असार सांडूनि सार धरिती ।

तिणें मनाच्या सकळ वृत्ती । विवेकस्थिती आवरोनि ॥३१॥

त्या वृत्तीसमवेत आपण । बुद्धि परमात्मीं मिळे जाण ।

जेवीं सागरासी लवण । दे आलिंगन भावार्थें ॥३२॥

समुद्रीं मिळतां लवण । समुद्रचि होय आपण ।

तेवीं आत्मनिश्चयें बुद्धि पूर्ण । चैतन्यघन स्वयें होय ॥३३॥

ऐसा बुद्धीचा उपरम । त्यानें म्हणिजे गा `शम' ।

यापूर्वी करावया दम । तोही अनुक्रम अवधारीं ॥३४॥

शत्रूचें जें दुर्दमन । तो दमु येथें नव्हे जाण ।

करावें इंद्रियदमन । तेंही लक्षण अवधारीं ॥३५॥

जेणें सहाय होती शमासी । त्या युक्तीं राखणें इंद्रियांसी ।

विधीवेगळें नेदी भोगासी । आवरी अहर्निशीं वैराग्यें ॥३६॥

ऐसें इंद्रियांचें निग्रहण । त्या नांव गा `दम' गुण ।

आतां तितिक्षेचें लक्षण । ऐक संपूर्ण सांगेन ॥३७॥

महासुख आलें होये । तें जेणें उल्हासें अंगीं वाहे ।

तेणेंचि उल्हासे पाहे । दुःखही साहे निजांगीं ॥३८॥

तेज आणि महा अंधारी । नभ समत्वें अंगीं धरी ।

तेवीं जो अविकारी । सुखदुःखपरी साहता ॥३९॥

गोफणेचा सुवर्णपाषाण । लागे तो दुःखी होय पूर्ण ।

तेचि वोळखिलिया सुवर्ण । दुःख जाऊन सुख वाटे ॥४४०॥

तैसें द्वंद्वांचें निजस्वरूप । वोळखिलिया सद्‌रूप ।

तेव्हा द्वंद्वें होती चिद्‌रूप । हें मुख्य स्वरूप तितिक्षेचें ॥४१॥

सांडूनियां देह‍अहंते । सुखदुःखांहीपरतें ।

देखणें जें आपणातें । तेचि येथें `तितिक्षा' ॥४२॥

स्वप्नींचे दरिद्र आणि सधनता । जागृतीसी दोन्ही मिथ्या ।

तेवीं सुखदुःखापरता । देखणें तत्त्वतां ते `तितिक्षा' ॥४३॥

जिव्हा आणि दुसरें शिश्न । यांचा जयो करावा आपण ।

या नांव `धृति' संपूर्ण । विद्याधारण धृती नव्हे ॥४४॥

जेवीं कृष्णसर्प धरिजे हातीं । हे दोनी धरिजे तैशिया रीतीं ।

अळुमाळ ढिलावतां धृती । परतोनि खाती धरित्यासी ॥४५॥

ज्यासी द्रव्यदारासक्ती । तेथ कदा न रिगे हे धृती ।

द्रव्यदाराअनासक्ती । त्याचे घरीं धृती पोषणी सदा ॥४६॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


चिमणरावांचे चर्हाट
नलदमयंती
सुधा मुर्ती यांची पुस्तके
श्यामची आई
झोंबडी पूल
सापळा
गांवाकडच्या गोष्टी
 भवानी तलवारीचे रहस्य
खुनाची वेळ
अश्वमेध- एक काल्पनिक रम्यकथा
लोकभ्रमाच्या दंतकथा
संभाजी महाराज - चरित्र (Chava)
शिवाजी सावंत
कथा: निर्णय
पैलतीराच्या गोष्टी