द्वे अस्य बीजे शतमूलस्त्रिनालः पञ्चस्कन्धः पञ्चरसप्रसूतिः ।

दशैकशाखो द्विसुपर्णनीडः त्रिवल्कलो द्विफलोऽर्कं प्रविष्टः ॥२२॥

भ्रमभूमीमाजिवडें । पापपुण्यजोडपाडें ।

बीज पडतांचि वृक्ष विरूढे । अग्नीं वाढे कल्पना ॥२४॥

पान फूल न दिसे फळ । वेलाअंगीं देखा सरळ ।

तेणेंचि वेला वाढ प्रबळ । तेवीं संसार सबळ कल्पनाग्रें ॥२५॥

कर्माकर्मप्रवाहजळें । भरिलें अविद्येचें आळें ।

अनंत वासना तेचि मूळें । वृक्ष तेणें बळें ढळेना ॥२६॥

सूक्ष्म वासना कल्पकोडी । अधोगती रुतल्या बुडी ।

संकल्पविकल्पें चहूंकडीं । पसरल्या बुडीं बुचबुचित ॥२७॥

संचितक्रियमाण वाफे भारी । सुबुद्ध भरले जळेंकरीं ।

भरिलेच मागुते भरी । प्रवाहो त्यावरी वाहत ॥२८॥

तेणें वृक्ष सबळ भारी । नित्य नूतन वाढी धरी ।

सगुण गुणाचे वाढीवरी । त्रिगुण अहंकारीं त्रिनाळ ॥२९॥

त्रिगुणगुणांची परवडी । येरांची येरांमाजीं मुरडी ।

येरायेरांवरी बुडी । मिसळे वाढीं वाढती ॥४३०॥

पंचभूतांच्या खांद्या थोरी । प्रपंच वाढल्या बाहेरी ।

पसरल्या येरयेरांवरी । मीनल्या परस्परीं वाढती ॥३१॥

समूळ गर्भ साधूनि रुखा । मनोमय वाढलिया शाखा ।

अग्री दशेंद्रियफांटे देखा । तिच्या झुळका डोलती ॥३२॥

त्या त्या शाखांमाजीं देखा । दैवतें आलीं वस्तीसुखा ।

करूनि कर्माचा आवांका । आपुलाली शाखा ते धरिती ॥३३॥

दशधा वायूची झडाड । तेणें तें डोलत दिसे झाड ।

त्यामाजीं दों पक्ष्यांचें नीड । अतिगूढ अतर्क्य ॥३४॥

जेथूनि उपजे निजज्ञान । तेंचि नीड हृदयभुवन ।

जीवू परमात्मा दोघेजण । अतर्क्य पूर्ण वसताती ॥३५॥

जीवू जो देहाभिमानी । परमात्मा जो निरभिमानी ।

इंहीं दोघींजणीं मिळोनी । हृदयभुवनीं नीड केलें ॥३६॥

जीव संकल्पविकल्पप्राप्ती । परमात्मा निर्विकल्पस्थिती ।

दोहींची हृदयामाजीं वस्ती । नीड निश्चितीं या हेतू ॥३७॥

पाहें पां वात पित्त श्लेष्मा । या आंतरत्वचा भवद्रुमा ।

वल्कलें म्हणावयाचा महिमा । भक्तोत्तमा या हेतू ॥३८॥

गगनाहूनि वाढला वरुता । शून्यासहित लांबला आरुता ।

सैंघ पसरला सभोंवता । दिशांच्या प्रांता सांडूनी ॥३९॥

एवं विस्तारलेनि विस्तारा । वृक्ष उन्मळोनि मदभरा ।

पंचरसांच्या विषयधारा । अतिमधुरा वर्षतू ॥४४०॥

श्रुतिस्मृति हींच पानें । त्यामाजीं उगवलीं स्वर्गसुमनें ।

दीक्षितभ्रमर ज्यांकारणें । अतिसत्राणें उडताती ॥४१॥

त्या वृक्षाचीं जावळीं फळें । सुखदुःख दोनी एके मेळें ।

शेंडा धरोनि समूळें । दोनीचि फळें पैं त्यासी ॥४२॥

जितुकीं सूर्यमंडळें भासती । तितुकी जाण याची स्थिती ।

सुखदुःखफळें तितुक्यांप्रती । कर्मप्राप्ती देतुसे ॥४३॥

सूर्यमंडळाआरुतें । सांगीतलें भववृक्षातें ।

चंद्रमंडळादि समस्तें । भवभय तेथें नाहीं न म्हण ॥४४॥

मी सूर्यमंडळमध्यवर्ती । त्या मजवेगळी जे स्फुरे स्फूर्ती ।

तेथवरी भवभयाची प्राप्ती । जाण निश्चितीं उद्धवा ॥४५॥

सूर्याचें जें सूर्यमंडळ । तेंही संसारामाजीं केवळ ।

जो न खाय या वृक्षाचें फळ । तोचि रविमंडळभेदक ॥४६॥

वृक्षाचीं दोनी फळें येथें । दोहों फळांचे दोघे भोक्ते ।

दोघे संसाराआंतौते । ऐक तूतें सांगेन ॥४७॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


चिमणरावांचे चर्हाट
नलदमयंती
सुधा मुर्ती यांची पुस्तके
श्यामची आई
झोंबडी पूल
सापळा
गांवाकडच्या गोष्टी
 भवानी तलवारीचे रहस्य
खुनाची वेळ
अश्वमेध- एक काल्पनिक रम्यकथा
लोकभ्रमाच्या दंतकथा
संभाजी महाराज - चरित्र (Chava)
शिवाजी सावंत
कथा: निर्णय
पैलतीराच्या गोष्टी