गुणदोषदृशिर्दोषो गुणस्तूभयवर्जितः ॥४६॥

इति श्रीमद्‍भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायामेकादशस्कन्धे एकोनविंशोऽध्यायः ॥१९॥

ब्रह्म एक परिपूर्ण । तेथें कैंचे दोष कैंचे गुण ।

अविद्या क्षोभली ते जाण । गुणदोषलक्षण वाढवी ॥७४॥

जो देखों लागे दोषगुण । त्याची अविद्या क्षोभली जाण ।

जो न देखे गुणदोषभान । तो `ब्रह्मसंपन्न' उद्धवा ॥७५॥

पराचा देखावा दोषगुण । हाचि दोषांमाजीं महादोष जाण ।

गुणदोष न देखावा आपण । हा उत्तम गुण सर्वार्थीं ॥७६॥

ब्रह्मीं नाहींत दोषगुण । हें सर्वार्थीं सत्य जाण ।

जो देखे गा दोषगुण । ब्रह्मत्व जाण तेथें नाहीं ॥७७॥

जे गुणदोष देखों लागले । त्यांचें ब्रह्मत्व कैसेनि गेलें ।

त्यांपाशीं तें वोस जाहलें । कीं रुसूनि गेलें तेथूनी ॥७८॥

जेवीं रविबिंबा राहु ग्रासी । तैं दिवसा देखिजे नक्षत्रांसी ।

तेवीं अविद्या ब्रह्मत्व जैं प्राशी । तैं गुणदोषांसी देखिजे ॥७९॥

आदरें सांगे श्रीकृष्ण । उद्धवा न देखावे दोषगुण ।

हे माझे जीवींची निजखूण । तुज म्यां संपूर्ण सांगितली ॥५८०॥

जनीं चौर्‍यांशीं लक्षयोनी । त्यांत गुणदोष एके स्थानीं ।

न देखावे मनुष्ययोनीं । तूं इतुकेनी नित्यमुक्त ॥८१॥

म्हणसी स्वाचारपरिपाठीं । गुणदोष देखावे दृष्टीं ।

उद्धवा हे गोष्टी । स्वधर्मराहाटी ते भिन्न ॥८२॥

निजदोष निरसावयाकारणें । स्वधर्मकर्म आचरणें ।

तेणें गुणदोष देखणें । तैं नागवी धांवणें तैसें जाहलें ॥८३॥

साळी पिकावया शेतीं । तृण जाळूनि दाढ करिती ।

तेथ पिकली साळी जैं जाळिती । तैं तोंडीं माती पडली कीं ॥८४॥

व्हावया दोषनिवृत्ती । वेदें द्योतिली धर्मप्रवृत्ती ।

तेणें स्वधर्में जैं दोष देखती । तैं निजप्राप्ती नागवले ॥८५॥

जेवीं कां सोंगें नटनटी । दाविती हावभाव नाना गोठी ।

परी तो भाव नाहीं त्यांचे पोटीं । स्वधर्म त्या दृष्टीं करावा ॥८६॥

न देखोनि दोषगुण । स्वधर्म-मर्यादा नोसंडून ।

करावें गा स्वधर्माचरण । हें मुख्य लाक्षण कर्मांचें ॥८७॥

ऐशिया स्वधर्मगती । कर्ममळ निःशेष जाटी ।

साधकां निजपदप्राप्ती । गुणदोषस्थिती सांडितां ॥८८॥

गुणदोष देहाचे ठायीं । आत्मा नित्य विदेही ।

गुणदोष त्याच्या ठायीं । सर्वथा नाहीं उद्धवा ॥८९॥

साधकें न देखावे दोषगुण । सिद्धासी सहजचि नाहीं जाण ।

जरी दिसों लागले दोषगुण । तरी आली नागवण दोघांसी ॥५९०॥

साधकाची प्राप्ती बुडे । सिद्धाची सिद्धी तत्काल उडे ।

एवं गुणदोषांचें सांकडें । दोंहीकडे उद्धवा ॥९१॥

गुणदोषीं भरली सृष्टी । तेथ न ठेवावी निज-दृष्टी ।

हे कळवळोनियां पोटीं । श्रीकृष्णें गोष्टी सांगितली ॥९२॥

गुणदोष विविधभेद । ऐसे आहेत निषिद्ध ।

तरी कां पां स्वमुखें श्रीगोविंद । बोलिला प्रसिद्ध वेदानुवादें ॥९३॥

येचि अर्थींचा प्रश्न । पुढें उद्धव करील जाण ।

तेंचि व्यासाचें निरूपण । विसावा जाण जीवशिवां ॥९४॥

तेथ सकाम आणि निष्काम भक्त । यांचे अधिकार अभिव्यक्त ।

स्वयें सांगेल भगवंता । कथा अद्‍भुत ते आहे ॥९५॥

संतीं द्यावें अवधान । श्रोतां व्हावें सावधान ।

एका विनवी जनार्दन । रसाळ निरूपण पुढें आहे ॥५९६॥

इति श्रीभागवते महापुराणे एकादशस्कंधे भगवद्‌उद्धवसंवादे

एकाकारटीकायां एकोनविंशोऽध्यायः ॥१९॥श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥श्लोक ॥४६॥ओव्या ॥५९६॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


चिमणरावांचे चर्हाट
नलदमयंती
सुधा मुर्ती यांची पुस्तके
श्यामची आई
झोंबडी पूल
सापळा
गांवाकडच्या गोष्टी
 भवानी तलवारीचे रहस्य
खुनाची वेळ
अश्वमेध- एक काल्पनिक रम्यकथा
लोकभ्रमाच्या दंतकथा
संभाजी महाराज - चरित्र (Chava)
शिवाजी सावंत
कथा: निर्णय
पैलतीराच्या गोष्टी