सन्निपातस्त्वहमिति ममेत्युद्धव या मतिः ।

व्यवहारः संनिपातो मनोमात्रेन्द्रियासुभिः ॥६॥

गुणसन्निपातप्रकारु । एकचि जो कां अहंकारु ।

तो गुणसंगें त्रिप्रकारु । ऐक विचारु तयाचा ॥१४॥

वर्णाश्रमविहित विलास । वेदाज्ञा पाळणें अवश्य ।

मी आत्मा जाण चिदंश । हा अहंविलास सात्विक ॥१५॥

मी स्वधर्मकर्मकर्ता । मी स्वर्गादि सुखभोक्ता ।

मज पावती नानावस्था । या नांव अहंता राजस ॥१६॥

मी देहधारि सुभट नर । मीचि कर्ता शत्रुसंहार ।

मी सर्वार्थी अतिदुर्धर । हा अहंकार तामस ॥१७॥

गुणानुसारें ममता जाण । त्रिविधरुपें स्फुरण ।

तेचि अर्थींचें निरुपण । विशद श्रीकृष्ण सांगत ॥१८॥

माझे हृदयींचा भगवंत । तोचि सर्व भूतीं हृदयस्थ ।

भूतें माझींच समस्त । हे ममता शोधित सत्वाची ॥१९॥

भक्त संत साधु सज्जन । तेचि माझे सुहृज्जन ।

ऐशी जे ममता पूर्ण । उद्धवा जाण सत्त्वस्थ ॥१२०॥

जीवाहून परती । सद्गुरुचरणीं अतिप्रीती ।

ऐशी ममतेची जे जाती । ते जाण निश्चितीं सात्विक ॥२१॥

ज्या देवाची उपासकता । शैवी वैष्णवी दीक्षितता ।

देवीं धर्मी पूर्ण ममता । ते जाण सात्विकता सत्वस्थ ॥२२॥

शैवी वैष्णवी धर्मममता । दंभरहित निष्कामता ।

ते ते सात्विकी ममता । ऐक अवस्था राजसाची ॥२३॥

निवृत्तिमार्ग मानी लटिक । सत्य साचार लौकिक ।

लोकैषणेची ममता देख । ते आवश्यक राजसी ॥२४॥

प्रवृत्तिशास्त्रीं आवडी । लौकिकाची अतिगोडी ।

नामरुपांची उभवी गुढी । हे ममता रोकडी राजस ॥२५॥

स्त्रीपुत्रें माझीं आवश्यक । शरीरसंबंधी आप्त लोक ।

द्रव्याची ममता निष्टंक । हे बुद्धि वोळख राजस ॥२६॥

ज्या देवाची करितां भक्ती । नाम रुप जोडे संपत्ती ।

तीं तीं दैवतें आवडती । हे ममता निश्चितीं राजस ॥२७॥

काम्य कर्मीं आवडी देख । आप्त मानी सकामकर्मक ।

सत्य स्वर्गादि विषयसुख । हे ममता निष्टंक राजस ॥२८॥

हे रजोगुणाची ममता । तुज म्यां सांगीतली तत्वतां ।

तमोगुणाची जे अवस्था । ऐक व्यवस्था सांगेन ॥२९॥

आपुल्या देहासी जो हूंतूं करी । कां पूर्वपूर्वजांचा वैरी ।

त्यांच्या लेंकरांसीं वैर धरी । हे बुद्धि निष्ठुरी तामस ॥१३०॥

पुढें लेंकुरांचे लेंकुरीं । वृत्तिभूमि जीविकेवरी ।

आडवा येईल स्वगोत्री । त्यासी वैर धरी तामस ॥३१॥

ऐसे पूर्वापर माझे वैरी । मी निर्दाळीन संसारीं ।

यालागीं रिघे अभिचारीं । ते ममता खरी तामस ॥३२॥

अभिचारिकी जे मंत्रज्ञ । ते मानी माझे आप्त स्वजन ।

शाकिनीडाकिनीउपासन । हे ममता संपूर्ण तामसी ॥३३॥

असो बहुसाल व्युत्पत्ती । एकेक गुणीं अनंत शक्ती ।

हे तिन्ही जेथ मिश्र होती । सन्निपातवृत्ती या नांव ॥३४॥

कफ वात आणि पित्त । तिन्ही एकत्र जेथ होत ।

तेथ उपजे सन्निपात । तेवीं सन्निपात येथ त्रिगुणांचा ॥३५॥

संकल्पविकल्पात्मक मन । पंच विषय पंच प्राण ।

दशेंद्रियीं व्यवहार संपूर्ण । तेथ उपजे त्रिगुणसन्निपात ॥३६॥

तेंचि सन्निपातनिरुपण । त्रिगुणांचें मिश्रलक्षण ।

स्वयें सांगताहे श्रीकृष्ण । मिश्रगुणसन्निपातू ॥३७॥;

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


चिमणरावांचे चर्हाट
नलदमयंती
सुधा मुर्ती यांची पुस्तके
श्यामची आई
झोंबडी पूल
सापळा
गांवाकडच्या गोष्टी
 भवानी तलवारीचे रहस्य
खुनाची वेळ
अश्वमेध- एक काल्पनिक रम्यकथा
लोकभ्रमाच्या दंतकथा
संभाजी महाराज - चरित्र (Chava)
शिवाजी सावंत
कथा: निर्णय
पैलतीराच्या गोष्टी