प्राणस्य शोधयेन्मार्गं पूरकुम्भकरेचकैः ।

विपर्ययेणापि शनैरभ्यसेन्निर्जितेन्द्रियः ॥ ३३ ॥

अभ्यासाचें लक्षण । प्रथम प्राणामार्गशोधन ।

पूरक कुंभक रेचक जाण । प्राणापानशोधक ॥१७॥

जिव्हा उपस्थ उपमर्दवे । ऐसा इंद्रियनेम जैं संभवे ।

त्यासीच हा प्राणजयो फावे । येरां नव्हे श्रमतांही ॥१८॥

प्राणशोधन तें तूं ऐक । पूरक कुंभक रेचक ।

सवेंचि रेचक पूरक कुंभक । हा उभय देख अभ्यासू ॥१९॥

इडेनें करावा प्राण पूर्ण । तो कुंभिनीनें राखावा जाण ।

मग तिनेंचि करावा रेचन । हें एक लक्षण अभ्यासीं ॥४२०॥

कां पिंगलेनें करावा पूर्ण । तो तिनेंचि करावा रेचन ।

हें एक अपरलक्षण । विचक्षण बोलती ॥२१॥

सर्वसंमत योगलक्षण । इडेनें प्राण करावा पूर्ण ।

तो कुंभकें राखावा स्तंभून । करावें रेचन पिंगलया ॥२२॥

हो कां पिंगलेनें पुरावा प्राण । तोही कुंभकें राखावा कुंभून ।

मग इडेनें सांडावा रेचून । हें विपरीत लक्षण अभ्यासीं ॥२३॥

तेथ न करावी फाडाफोडी । न मांडावी ताडातोडी ।

सांडोनियां लवडसवडी । अभ्यासपरवडी शनैःशनैः ॥२४॥

येथ मांडलिया तांतडी । तैं प्राण पडेल अनाडीं ।

मग हे थडी ना ते थडी । ऐशी परवडी साधकां ॥२५॥

जेवीं मुंगी वळंघे पर्वता । ते चढे परी पडेना सर्वथा ।

तेथ जात्यश्व चालों जातां । न चढे तत्त्वतां अतिकष्टी ॥२६॥

तैसें ये योगाभ्यासीं जाण । न चले जाणीव शहाणपण ।

जाणिवा येथ होय पतन । सर्वथा गमन घडेना ॥२७॥

ते मुंगीच्या परी योगपंथा । जो शनैःशनैः अभ्यासतां ।

प्रणवाच्या चढे माथां । जाण तत्त्वतां उद्धवा ॥२८॥

दृढ अभ्यास आल्या हाता । जैशी साधकाची मनोगतता ।

तैसा पवन चाले तत्त्वतां । जेवीं रणाआंतौता महाशूर ॥२९॥

अभ्यासाच्या गडाडीं । प्राण खवळल्या कडाडी ।

तो प्राणापानाचे भेद मोडी । पदर फोडी चक्राचे ॥४३०॥

येथ द्विविध माझें भजन । एक तें योगयुक्त निर्गुण ।

एक तें प्रणवाभ्यासें भक्त सगुण । तेंही लक्षण अवधारीं ॥३१॥

ऐक प्राणायामाचे भेद । सगर्भ अगर्भ द्विविध ।

सगर्म आगमोक्तें शुद्ध । सगुण संबंध ध्यानादि ॥३२॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


चिमणरावांचे चर्हाट
नलदमयंती
सुधा मुर्ती यांची पुस्तके
श्यामची आई
झोंबडी पूल
सापळा
गांवाकडच्या गोष्टी
 भवानी तलवारीचे रहस्य
खुनाची वेळ
अश्वमेध- एक काल्पनिक रम्यकथा
लोकभ्रमाच्या दंतकथा
संभाजी महाराज - चरित्र (Chava)
शिवाजी सावंत
कथा: निर्णय
पैलतीराच्या गोष्टी